آداب غذا خوردن
چیز هایی که موقع غذا خوردن مستحب است:
*هر دو دست را پیش از غذا و بعد از غذا خوردن بشویید و با دستمال خشک کنید.
*میزبان پیش از همه شروع به غذا خوردن و بعد از همه دست بکشد.
*در اول غذا بسم الله بگویید ولی اگر سر سفره چند نوع غذا بود در اول هر کدام بسم الله بگویید.
*با دست راست غذا بخورید.
*اگر چند نفرهستید که سر سفره نشسته اید هر کس از غذای جلوی خود بخورد.
*با عجله غذا نخورید و غذا خوردن را طول دهید و غذا را خوب بجوید.
* بعد از غذا خوردن خدا را حمد کنید.
*بعد از غذا دندانها را با خلال و مسواک تمیز کنید.
*از دور ریختن مواد غذایی خودداری کنید ولی اگر در بیابان غذا خوردید آنچه می ریزد برای پرندگان و حیوانات بریزید.
*در اول روز و اول شب غذا بخورید و در بین آن غذا نخورید.
*بعد از غذا به پشت بخواب و پای راست را روی پای چپ بگذار.
*در اول و آخر غذا نمک بخورید.
*تا می توانید بر سر سفره مهمان داشته باشید، هنگام غذا خوردن بنشینید و غذا بخورید.
چند چیز که در غذا خوردن مکروه است:
*در حال سیری غذا خوردن.
*پر خوری کردن و خداوند عالمیان بیش از هرچیز از شکم پر بدش می آید.
*نگاه کردن به صورت دیگران در موقع غذا خوردن.
*خوردن غذای داغ و فوت کردن به چیزی که می خورد .
*بعد از گذاشتن نان در سفره منتظر چیز دیگر ماندن.
*پاره کردن نان با کارد و گذاشتن چیزی روی نان و هر گونه بی احترامی به آن .
*دور انداختن میوه پیش از آنکه کاملا ً آن را بخورید .
توضیح المسائل آقای حاج شیخ محمد فاضل لنکرانی
آداب غذا خوردن:
علی (علیه السّلام) می فرمایند: هرکه در حال گرسنگی غذا بخورد، و خوب غذا را بجود، و هنوز اشتها دارد از غذا
دست بکشد و به هنگام دفع، مدفوع خود را نگه ندارد، جز به بیماری مرگ گرفتار نمی شود.
مکارم الأخلاق جلد یک ص 427
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و اله) فرمودند: وضو گرفتن قبل از غذا فقر را از بین می برد و وضو گرفتن بعد از آن هم و غم را از بین می برد.
از امام صادق(علیه السّلام) روایت شده است: کسی که قبل و بعد از غذا دست خود را بشوید زندگی او وسعت می یابد و بیماریش برطرف می گردد.
*در ظروف مسی یا سنگی غذا پخته و حتی المقدور از ظروف تفلون و آلومینیوم استفاده نکنید .
مزاجها وطبایع ص131
رسول اکرم (صلی الله علیه و اله) فرمودند: خداوند متعال به زندگی کسانی که اکثر ظروف غذایی آنان گلی و یا سفالین است برکت می دهد.
پانزده روز تا سلامتی ص330
*کسی که معده اش خالی است وقتی غذای لطیف بخورد معده را سلامت نگاه داشته و اگر بلا فاصله غذای غلیظ بخورد معده از آن متنفر است و آن را هضم نمی کند مگر اینکه در بین این دوغذا فاصله داده شود. اگر شخص بخواهد این فاصله را رعایت کند باید طعام غلیظ را اندک اندک خورد .
قانون جلد یک ص387
*ای انسان به غذای خود بنگر که چه می خوری زیرا افکار و شخصیت و عمل تو در گروغذایی است که می- خوری.
پانزده روز تا سلامتی ص170
*به محیط اطراف خود بنگریم می بینیم که حیوانات در حالت کسالت از هیچ نوع غذای خوراکی استفاده نمی کنند و به راحتی سلامت خود را به دست می آورند .
پانزده روز تا سلامتی ص205
*درست جویدن غذا اولین گام در مسیر یک هضم خوب و سالم است و مخلوط شدن با بزاق حائز اهمیت است.
مزاجها و طبایع ص77
عیب غذای نجویده این است که مقداری از مواد نشاسته ای مستحیل نشده وارد معده می شوند و به جای هضم با زحمت دفع می شوند.
اسرار خوراکیها ص 179
*دو وعده غذا در روز، ابتدای روز و شب، میل کنید و اگر عادت به خوردن ناهار دارید آن را سبک میل کنید.
*غذا را خوب بجوید با این عمل باعث تحریک بیشتر مرکز سیری در هیپوتالاموس مغز و احساس سیری می- شود. همچنین موجب ترشح کامل غدد بزاقی و هضم غذا و ضد عفونی فضای دهان می شود.
تغذیه در طب ایرانی اسلامی ص 106
*غذا را نباید بدون اشتها خورد و همیشه باید قبل از سیری و باقی ماندن مقداری اشتها دست از غذا کشید، زیرا باقی ماندن اشتها خود به خود بعد از گذشت اندکی از بین خواهد رفت.
*غذایی که در زمستان صرف می شود بهتر است که گرمی آن بیشتر باشد و غذایی که در تابستان صرف می شود بهتر است سردی آن بیشتر باشد .
*با عجله غذا خوردن باعث می شود نه تنها غذا خوب جویده نشود و همانطور بلعیده شود بلکه مقدار زیادی هوا نیزبه داخل معده فرو فرستاد و حجم شکم را زیاد و در نتیجه تولید گاز و نفخ معده می کند .
امام علی (علیه السّلام) فرمودند: هر کس در گرسنگی کامل غذا بخورد، غذا را خوب بجود، در حالی که هنوز میل خوردن دارد غذا را واگذارد و چون احساس غذا حاجت کرد آن را محبوس ندارد به هیچ بیماری جز بیماری مرگ دچار نخواهد شد .
احادیث پزشکی ص61
امام علی(علیه السّلام) خطاب به کمیل می فرماید: یا کمیل، شکم خود را از خوراک پر مکن، برای آب هم جا بگذار و برای هوا هم میدانی قرار بده، تا اشتها داری دست از غذا بردار. اگر این کارها را انجام دادی خوراک به تو گوارا می شود. همانا تندرستی با کم خوردن و کم نوشیدن است.
طب اسلامی ص188
*همیشه هنگام غذا خوردن باید دو چیز را رعایت کنیم یکی ماهیت غذاست و دیگری کمیت غذا، و باید بدانیم که چه می خوریم و آیا آنچه می خوریم برای ما سودمند است یا خیر و باید مواظب باشیم بیش از اندازه غذا نخوریم.
دکتر برای همه 33
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و اله) فرمودند: با خوراک کم و نوشیدن کم، با نفس خویش جهاد کنید تا فرشتگان بر شما سایه بگسترند و شیطان از شما بگریزد.
و در جای دیگر فرمودند: چون همدمان تفکر و گرسنگی را دیدی به آنان نزدیک شو چرا که حکمت آنان را همراهی می کند.
طب النبی ص45
و فرمودند: شکم را سیر نکنید که نور معرفت در دلهایتان خاموش می شود. آنکه در دنیا سیرتر است در آخرت از همه بیشتر گرسنگی می کشد.
طب النبی ص47
و نیز فرمودند: هرکه سیر بخوابد و همسایه اش گرسنه بماند، مؤمن نیست.
مکارم الاخلاق ص 403
در حدیث و معتبر دیگر از امام علی(علیه السّلام) منقول است که: آنچه از خوردن بر زمین افتد که خوردن آن شفای هر دردی است به امر خداوند برای کسی که به آن طلب شفا کند.
طب الرضا ص129
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و اله) فرمودند: هر غذایی که با نام خدا شروع نشود درد است و هیچ برکتی ندارد.
احادیث پزشکی ص391
امام علی(علیه السّلام) خطاب به امام حسن(علیه السّلام) فرمودند:هیچ لقمه سرد و گرمی را نخور و هیچ نوشیدنی را چه بسیار و چه اندک ننوش مگر آنکه پیش از خوردن و آشامیدن بگویی(پروردگارا از تو درخواست می کنم در خوردن و نوشیدنم سالم ماندن از درد و زیان آن و توانایی بر اطاعت و یاد و سپاسگزاری از تو تا وقتی که از آن به من بدهید مرا به عبادت خویش تشویق فرمایی و نیکو پرهیز نمودن از نافرمانیت را به من الهام فرمایی) اگر این را بگویی از درد و زیان آن در امان خواهی ماند.
احادیث پزشکی امام علی ص146
غذای داغ را بگذارید سرد شود تا قابل خوردن گردد، زیرا غذایی را به نزد رسول خدا(صلی الله علیه و اله) آوردند فرمود: بگذارید خنک شود که بتوان آن را خورد، خداوند داغ به ما نخوراند. خیر و برکت در سرد است و در داغ برکتی نیست.
احادیث پزشکی امام علی ص152
زندگی را برای خوردن طلب نکن بلکه خوردن را برای زندگی طلب کن.
احادیث پزشکی ص208
*کسی که به سنین پیری رسیده است باید بداند که معده اش همان معده دوران جوانی نیست، اگر همان اندازه و همان نوع سابق را از حیث غذا دنبال کند خوراکش همه به مواد زائد تبدیل می شود بهتر آن است که اندازه غذا را کاهش دهد.
قانون جلد یک ص 388
برترین خوراکی و بهترین سفره:
از منظر روایات، برترین غذاها، غذایی است که دارای چند ویژگی باشد:
*از دست رنج خود فرد باشد.
*خانواده آن را دوست داشته باشند.
*بوی آن موجب آزار دیگران نباشد.
*بهترین سفره ها نیز پاکیزه ترین، حلال ترین و ساده ترین آنهاست. سفره ای که انواع غذاهای رنگارنگ و گران قیمت (که اهل بیت(علیه السّلام) ازمصرف آنها به خدا پناه می برند) بر آن چیده نشده باشد.
احادیث پزشکی ص408
مردی از پیامبر خدا(صلی الله علیه و اله) پرسید: ما غذا می خوریم ولی سیر نمی شویم. فرمودند: شاید بطور پراکنده غذا
می خورید، دسته جمعی به دور سفره بنشینید و نام خدا را بر سر سفره یاد کنید تا غذا وسیله ی برکت شما باشد.
مکارم الأخلاق جلد یک ص 435
پیامبر خدا(صلی الله علیه و اله) فرمود: هرکه غذای حلال بخورد، فرشته ای بالای سرش می ایستد و برای او تا از غذا دست بکشد، آمرزش طلب می کند.
مکارم الأخلاق جلد یک ص 437
مدح غذای حلال و نکوهش غذای حرام:
عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِیٍّ (عَلَیهِ السَّلام) قالَ: قالَ رَسُولُ الله (صَلیَ الله عَلیْه وَ الِه) :الطَّعَامُ إذَا جَمَعَ أَرْبَعَ خِصَالٍ فَقَدْ تَمَّ: إِذَا کانَ مِنْ حَلَالٍ، وَ کثُرُتِ الْأَیْدِی عَلَیْهِ، وَسُمِّیَ الله تَبَارَکَ وَتَعَالَی فِی اَوَّلِهِ، وَ حُمِدَ فِی آخِرَهِ.
امام صادق(علیه السّلام) ازپدران بزرگوارخود و آنان از علی(علیه السّلام) روایت کرده اند:رسول الله (صلی الله علیه و اله) فرمود: وقتی در غذا چهار خاصیت جمع شود کامل شده است، حلال باشد و دست های زیادی به سوی آن دراز شود و قبل از خوردن (بسم الله الرحمن الرحیم) گفته شود و در آخر، شکر خداوند بجا آورده شود.
تحفه آثار ص 297
از حضرت امام موسی (علیه السّلام) منقول است که حضرت رسول (صلی الله علیه و اله) لعنت فرمود سه کس را: کسی که طعام خود را تنها بخورد و کسی که سفر تنها برود و کسی که در خانه تنها بخوابد.و در حدیث دیگر از آن حضرت منقول است که چون در طعام چهار چیز جمع شود آن تمام است، هرگاه که حلال باشد و دست بسیار بر آن دراز شود و نام خدا در اولش گفته شود و در آخرش حمد الهی بکنند.
حلیة المتقین ص 60
*عمل انسان در گرو غذایی است که می خورد .خوردن غذای پاک و حلال انجام اعمال نیک را به دنبال دارد. همچنان که با خوردن غذاهای پست و حرام انسان به فسق و فجور گرایش پیدا می کند.
پانزده روز تا سلامتی ص140
ازامام صادق(علیه السّلام) مروی است: رسول الله (صلی الله علیه و اله) فرمود: هیچ مردی نیست که عیال خود را جمع کند و سفره خود را بنهد و در اول آن (بسم الله الرحمن الرحیم) بگویند و در آخرش شکر خدا بجا آورند جز اینکه خداوند آنان را می آمرزد.
تحفه آثار ص 303
در روایتی آمده امام صادق (علیه السّلام ) می فرماید: هرکه فراموش نماید که برای هر نوع غذا جداگانه «بسمِ اللهِ»
بگوید، بایستی بگوید:« بِسمِ اللهِ عَلیَ أَوَّلِهِ وَ أَخِرِهِ».
مکارم الأخلاق جلد یک ص 417
و نیز می فرمایند: هرگز به معده درد مبتلا نشده ام، چرا که من هیچ غذایی را آغاز نکردم مگر آنکه گفتم
«بسم الله» و از هیچ غذایی دست نکشیدم، مگر آنکه گفتم :«الحمدلله».
مکارم الأخلاق جلد یک ص 417
به نقل از مسمع بن عبد الملک: به امام صادق(علیه السلام) گفتم: من گاه، احساس بد گواری می کنم.
امام(علیه السلام) پرسیدند: آیا نام خدا را می بری؟ گفتم: بسم الله نیز می گویم. فرمود: شاد غذاهای گوناگون می خوری؟
گفتم: آری. فرمود: برای هر گونه بسم الله می گویی؟ گفتم نه. فرمود: از همین جهت است که به بد گواری، گرفتار
می شوی؟
طب الصادق ص 119
در آیه 145سوره انعام آمده است که:
قُل لاَّ أَجِدُ فِي مَا أُوْحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّمًا عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلاَّ أَن يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَمًا مَّسْفُوحًا أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ أَوْ فِسْقًا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللّهِ بِهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلاَ عَادٍ فَإِنَّ رَبَّكَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ﴿145﴾
ای پیامبر بگو در آنچه بر من وحی شده است بر خورنده ای که آن را می خورد هیچ حرامی نمی یابم مگر آنکه مردار یا خون ریخته یا گوشت خوک باشد که اینها همه پلیدند و یا از روی نافرمانی نام غیر خدا بر آن برده شده باشد .
نیز ما در سوره ی عبس از آیات 24 تا 32 درباره ی نعمت های اللهی داریم که می گوید:
فَلْيَنظُرِ الْإِنسَانُ إِلَى طَعَامِهِ ﴿24﴾ أَنَّا صَبَبْنَا الْمَاء صَبًّا ﴿25﴾ ثُمَّ شَقَقْنَا الْأَرْضَ شَقًّا ﴿26﴾ فَأَنبَتْنَا فِيهَا حَبًّا ﴿27﴾ وَعِنَبًا وَقَضْبًا ﴿28﴾ وَزَيْتُونًا وَنَخْلًا ﴿29﴾ وَحَدَائِقَ غُلْبًا ﴿30﴾ وَفَاكِهَةً وَأَبًّا ﴿31﴾ مَّتَاعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَامِكُمْ ﴿32﴾
پس انسان بايد به خوراك خود بنگرد. كه ما آب را به صورت بارشى فرو ريختيم آنگاه زمين را با شكافتنى [لازم] شكافتيم . پس در آن دانه رويانيديم و انگور و سبزى. و زيتون و درختخرما. و باغهاى انبوه. و ميوه و چراگاه . [تا وسيله] استفاده شما و دامهايتان باشد.
خوردن غذا با سه انگشت:
یکی از دلائل این مسأله وجود مقداری انرژی در آدمی است این انرژی ها در دو قسمت از بدن انسان یعنی نوک انگشتان و چشم های انسان بیشتر از سایر قسمت ها وجود دارند. از این رو بهتر است وقتی سر سفره می نشینیم ابتدا خوب به غذا بنگریم تا نشاطی در ما به وجود آید و پس از آن با سه انگشت غذا را میل کنیم خوردن چه نفعی برای انسان دارد و چه مشکلی را برای او حل می کند.
اولاً: براثر نگاه کردن به غذا به ویژه اگر غذا گیاهی و دارای رنگهای گوناگون باشد سلسله اعصاب از طریق چشم تحریک و انرژی های مثبتی در ما ایجاد می شود. از این طریق انسان هم اشتها و هم اشتیاق به غذا خوردن پیدا می کند و انرژی های ساطع شده بار دیگراز طریق نوک انگشتان به بدن باز می گردد.
ثانیاً: بدن انسان طوری ساخته و پرداخته شده است که از قبول اشیاء خارجی خوداری می کند و چنگال هم برای ما یک جسم خارجی محسوب می شود در حالی که انگشتان ما غیر از این است و بدن در مقابل این انگشتان هیچ گونه عکس العملی را از خود نشان نمی دهد.
ثالثاً: اگر باسه انگشت غذابخوریم خود به خود لقمه ها را کوچک برداشته و اگر آنها را خوب بجویم به زودی سیر خواهیم شد و دچارنفخ معده و پرخوری نیز خواهیم شد و این روش برای لاغری مناسب است.
پانزده روز تا سلامتی ص253
در آداب بعد از طعام:
امام رضا(علیه السّلام) فرمودند: هر گاه چیزی خوردی بر پشت بخواب و پای راست را بر روی پای چپ بگذار.
حلیة المتقین ص68
آداب میوه خوردن:
*میوه را قبل از مصرف با آب بشویید.
*به هنگام خوردن نام خدا را به زبان بیاورید.
*به هنگام دیدن میوه ی نوبر خدا را سپاس گویید.
*میوه ها را با پوست بخورید چون پوست میوه ها در معرض مستقیم آفتاب قرار دارد و حاوی انواع ویتامین ها و فیبر(تنظیم کننده حرکات دودی روده) است که برای سلامتی انسان مفید می باشد.
*هر میوه را در فصلش بخورید.
تغذیه در طب ایرانی اسلامی ص 110
*دانه دانه خوردن میوه و پرهیز از چند میوه با هم خوردن.
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و اله) فرمودند: میوه را دانه دانه بخورید تا زیان نرساند.
احادیث پزشکی ص423
*اگر در تابستان قبل از غذا میوه های تر مانند زردآلو، توت، خربزه، هلو و آلو بخورند برای مزاج نامناسب نیست و اگر به جای آنها میوه های بهتر باشد چه بهتر، چون بخشی از این میوه ها آب خون را می افزاید و این افشره و گوهر میوه، همانطور که در خارج بجوش می آید در خون نیز همان حالت را دارد. در این صورت گرچه شاید مفید باشد، لیکن در عین حال خون را برای تعفن آماده می سازد.
قانون جلد یک ص389
میوه هایی که هضمشان به هم نزدیک است را می توان با هم خورد و بهتر است که از کمپوت آن استفاده شود. اگر نمی توانید تنها یک میوه بخورید. برای مثال سیب را نباید با پرتقال خورد چرا که زمان های هضمشان با هم فرق می کند.
دکتر روا زاده
عدم نوشیدن مایعات در هنگام غذا خوردن:
نوشیدن مایعات همراه با غذا باعث ناراحتی های گوارشی و چاقی بیش از حد می شود، همچنان که در افرادی که دچار ناراحتی های کبدی هستند، باعث لاغرتر شدن روز به روز آن ها می گردد. از دیگر مضرات این امر آن است که این گونه افراد مدام از یبوست مزاج رنج می برند و روز به روز عصبی تر می شوند و زندگی را به کام خود و دیگران تلخ می کنند. اگر غذا به خوبی در دهان جویده نشود، «آنزیم پتیالین» و ماده ی با ارزش «موسین» در بدن تولید نمی شود.
موسین ماده ی لعابداری است که جداره ی معده و روده را می پوشاند و از آن در مقابل اسید معده محافظت می کند و موجب می شود انسان دچار زخم معده و زخم اثنی عشر نشود. همچنین در صورت خوب جویده نشدن غذا، ماده ی با ارزش ضد عفونی کننده ی دهان، یعنی «لیزوزیم» ترشح نمی شود. این ماده فضای دهان را که در معرض انواع میکروب ها و ویروس ها قرار دارد، کاملاً ضد عفونی می کند.
کُلوُا وَاشرَبُوا وَ لا تسرِفوُا
بخورید و بیاشامید اما زیاده روی نکنید.
"بسم الله الرحمن الرحیم "